(รอภาพ)

    "เวฬุวนาราม" จัดว่าเป็นสถานที่น่าอยู่และน่ารื่นรมย์ใจแห่งหนึ่ง ซึ่งพระพุทธองค์ทรงตรัสกับพระอานนท์เถรเจ้า ในบรรดาสถานที่ ๑๐ แห่งด้วยกันที่มีอยู่ในกรุงราชคฤห์ คือ
          ๑. ภูเขาคิชกูฏ
          ๒. โคตมนิโครธ
          ๓. เหวที่ทิ้งโจร
          ๔. สัตตปัณณคูหาข้างเวภารบรรพต
          ๕. กาฬสิลาข้างภูเขาอิสิคิลิ
          ๖. เงื้อมผาสัปปโสณิกที่สีตวัน
          ๗. ตโปธาราม
          ๘. ชีวกัมพวัน
          ๙. มัททกุจฉิมิคทายวัน
          ๑๐. เวฬุวันสถานที่ให้เหยื่อกระแต

   "เวฬุวนาราม" เป็นภาษามคธ หรือบาลี ๓ คำเชื่อมกันคือ "เวฬุ" ไม้ไผ่ วน ป่าหรือสวนและ อาราม วัด เมื่อถือเอาความตามภาษาไทย และถูกต้องกับความเป็นจริงแล้วแปลว่า "วัดไผ่ล้อม" ที่เรียกชื่อว่า วัดไผ่ล้อม ก็เพราะว่า เวฬุวนาราม มีต้นไม้ไผ่เขียวชอุ่มน่าดูและน่าชมยิ่งขึ้นล้อมรอบทั้ง ๔ ด้าน ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับเชิงภูเขาเวภารบรรพต ด้านทิศเหนือ บนริมฝั่งแม่น้ำ สรัสสวดี ซึ่งมี ตโปธาร ธารน้ำร้อนหรือบ่อน้ำร้อนคั่นอยู่ในระหว่าง พูดให้เข้าใจอย่างง่าย ๆ เวฬุวนาราม ทางด้านใต้จดตโปธาร ซึ่งมีแม่น้ำสรัสสวดีไหลผ่าน ทางด้านทิศตะวันตกจดทุ่งหญ้า ซึ่งมีแม่น้ำสรัสสวดีไหลผ่านเช่นกัน ทางด้านทิศเหนือ ใกล้บ้านพักรับรองแขก (REST HOUSE) ส่วนทางด้านทิศตะวันออกติดกับถนนหลวง ซึ่งมีลำคลองเล็ก ๆ อันไม่ปรากฏชื่อไหลผ่านคั่นในระหว่าง ปัจจุบันทางเจ้าหน้าที่กองโบราณสถานของอินเดีย ได้ติดแผ่นป้ายเขียนเป็นภาษสันสกฤตติดบอกไว้ว่า "VENUVANA" (เวณุวัน) ซึ่งก็มีความหมายเป็นไปในทำนองเดียวกันว่า วัดไผ่ล้อม
ดังนั้น เพื่อประโยชน์แก่การศึกษาและแสวงหาความรู้เรื่องเกี่ยวกับวัดไผ่ล้อม หรือเวฬุวนาราม ข้าพเจ้าจึงขอเล่าท้าวความเป็นมาดั้งเดิมเสียก่อนดังต่อไปนี้

พระราชอุทยานเวฬุวัน
      เวฬุวัน ปรากฏว่าเคยเป็นพระราชอุทยาน หรือสวนหลวง เป็นสถานที่สำหรับเสด็จประพาสของพระเจ้าพิมพิสารมหาราช และข้าราชบริพารมาก่อน พระราชอุทยานแห่งนี้ นับว่าเป็นพระราชอุทยานที่จัดว่าอยู่ใกล้พระราชวังแห่งหนึ่งที่มีอยู่ในพระนครราชคฤห์ คืออยู่ถัดไปทางด้านทิศเหนือของประตูเมืองประมาณ ๒๕ เส้น ในเมื่อเราเดินหรือขึ้นรถผ่านออกจากประตูเมือง เราจะมองเห็นว่าพระราชอุทยานแห่งนี้อยู่ทางด้านซ้ายมือของเรา แต่เมื่อเราเดินหรือขึ้นรถผ่านเข้าตัวพระนคร เราจะมองเห็นว่าพระราชอุทยานนั้นอยู่ทางด้านขวามือ
พระราชอุทยานเวฬุวันที่กำลังพูดถึงอยู่นี้ ในอดีตกาลคือในสมัยพระเจ้าพิมพิสารมหาราชผู้ครองแคว้นมคธ นอกจากจะเป็นราชอุทยานที่มีต้นไม้ไผ่อันเขียวชอุ่มอันน่าดูและน่าชมอย่างยิ่งขึ้นล้อมรอบทั้ง ๔ ด้านแล้ว ตามประวัติยังกล่าวไว้อีกว่า "พระราชอุทยานเวฬุวันนั้นยังมีกำแพงสูงถึง ๑๘ ฟิต กั้นล้อมอีกชั้นหนึ่ง และมีประตูใหญ่ (สำหรับปิดและเปิดในเวลาเข้าและออก)ประกอบด้วยหอคอย สำหรับเจ้าหน้าที่ดูแลและรักษาความปลอดภัย" ดังนั้น เวฬุวันจึงนับว่า เป็นพระราชอุทยานซึ่งนอกจากจะเป็นที่น่าอยู่และน่ารื่นรมย์ใจแล้ว ยังเป็นสถานที่ให้ความปลอดภัยแก่พระราชามหากษัตริย์ตลอดทั้งผู้ที่ได้เข้าไปดูและไปชมอีกสถานหนึ่งด้วย