ทรงพบอุปกาชีวก
ครั้นราตรีนั้นล่วงไปแล้ว รุ่งขึ้นพระอาทิตย์อุทัย พระพุทธองค์ได้ทรงจีวรและอุ้มบาตรเสด็จโคจรบิณฑบาตในแถวย่านบ้านตำบลอุรุเวลาเสนานิคม ครั้นได้ภัตตาหารพอสมควรแก่อัตตภาพเสด็จกลับประทับเสวยพระกระยาหาร ครั้นทรงกระทำภัตตกิจเสร็จแล้ว เสด็จพระราชดำเนินตามแนวทางที่จะไปเมืองพาราณสี ลุถึงสถานที่ระหว่างแดนมหาโพธิกับเมืองคยาต่อกัน
ฝ่ายอุปกาชีวกเดินสวนทางมา มองเห็นพระบรมศาสดาเสด็จมาแต่ไกล มีพระสรีระกายินทรีย์โสภาคย์และผ่องใส เกิดปีติและดีใจคิดว่า คงเป็นเทพไท้เทวาเสด็จลงมาจากฟากฟ้า เพราะไม่เคยเห็นตั้งแต่เกิดมาด้วยกำลังศรัทธาและปีติจึงรีบเดินตรงเข้าไปพอเข้าไปใกล้จึงทราบได้ชัดว่า ที่แท้เป็นพระสมณะ แต่มีรูปลักษณะสิริโสภาคย์ ทั้งดูพระพักตร์สุดผ่องใส ดีใจใคร่จะรู้จึงลองถามดูว่า “ ข้าแต่ท่านอาวุโส อินทรีย์ทุกส่วนของท่านช่างงามพร้อมบริสุทธิ์ ทั้งผิวพรรณก็ผ่องผุดปราศจากไฝฝ้าและราคีท่านนี้ได้บรรพชากับผู้ใด ใครเป็นครูของท่านหรือ ช่วยบอกขานสิว่า ท่านชอบใจธรรมของใคร” และเพื่อจะแสดงพระองค์ในสยัมภูวิสัย พระพุทธองค์จึงตรัสไปกับอุปกาชีวก ด้วยพระพุทธนิพนธ์คาถาว่า
(๑) ฉันครอบงำธรรมทั้งหลายในไตรภพ
ตรัสรู้เรียนจบครบทุกสาขา
ไม่ยึดติดธรรมทั้งหลายที่รู้มา
พร้อมดับกิเลสตัณหาพญามาร
(๒) เมื่อฉันตรัสรู้ได้ด้วยตัวของฉัน
ประโยชน์อะไรกันที่จะอ้างถึงครูสอน
ไม่มีผู้เสมอและเปรียบเราอย่างแน่นอน
ทั่วทั้งนครแห่งมนุษย์และเทวา
(๓) ที่แท้นั้นฉันเป็นพระอรหันต์
เป็นพระผู้ทรงธรรมพระสัตถา
เป็นเอกอุองค์สมเด็จพระสัมมา
ดับกิเลสตัณหาสิ้นราคี
(๔) จะไปหมุนล้อแห่งธรรมที่กาสี
จะตีอมตเภรีให้ดังกังวาล
เพื่อปลดหมู่สัตว์ที่มืดมนอนธการ
ให้เห็นแจ้งในพระนิพพานทั่วกันเทอญ
อุปกาชีวก ครั้นได้สดับพุทธวาที จึงคิดว่าท่านสมณะองค์นี้ รูปก็งาม ทั้งเจรจาก็ช่างไพเราะ มีสาระ หาผู้จะเสมอเหมือนมิได้ มีจิตเลื่อมใสพร้อมกับกล่าวสรรเสริญไปว่า
“ว่าตามคุณธรรมที่ท่านกล่าวอ้างมานั้น ข้าแต่ท่านอาวุโส
พระองค์สมควรจะเป็น อนันตชิโน พระเจ้าข้า”
และเพื่อจะตรัสย้ำคำว่า อนันตชินะ ที่อุปกะตั้งให้ว่า ใครก็เป็นชินะได้ พระพุทธองค์จึงตรัสตอบไปว่า
“ดูก่อนอุปกะ ใครถึงความสิ้นไปแห่งอาสวะ เขาก็เป็นชินะได้เหมือนตัวฉัน
ฉันละบาปธรรมได้สารพัน ฉะนั้น ฉันจึงได้นามว่า ชิโน”
เมื่ออุปกาชีวกได้สดับพระพุทธฎีกาก็ทูลตอบรับว่า “พึงเป็นดังนั้น ข้าแต่ท่านอาวุโส” พร้อมกับตะแคงศีรษะยอมรับ ถือเอาทางที่ต่ำกว่าแล้วเดินหลีกไป |
|
|
|
| |
|